15 september 1939
M/V ALEX VAN OPSTAL
Gezonken op een mijn gelegd door U-26 (Klaus Ewerth)
50 bemanningsleden
Tijdlijn
Scrol door de oorlog. Elk schip staat op de dag dat het verloren ging of werd aangevallen; klik door voor de bemanningslijst.
1939
3 september 1939
Groot-Brittannië en Frankrijk verklaren Duitsland de oorlog
België blijft neutraal. De zee is dat niet: twaalf dagen later loopt de Alex van Opstal op een mijn.
1940
16 januari 1940
S/S JOSEPHINE-CHARLOTTE
Verloren door oorlogsfeiten voor 10 mei 1940
41 bemanningsleden4 omgekomen
21 februari 1940
Het schoolschip Mercator vertrekt uit Oostende
Vijfenzeventig man aan boord voor een reis van vier maanden. Voor de meesten zouden het zes jaar worden, voor het schip zeven.
10 mei 1940
Duitse inval in België, Nederland en Luxemburg
De dag erna wordt op de ambassade in Londen het Belgian Shipping Advisory Committee opgericht, met toezicht op elk Belgisch schip buiten Duits bereik.
17 mei 1940
De koopvaardijvloot wordt opgeëist
Vanuit Brussel gaat het bevel naar Londen en van daar naar consuls over de hele wereld. De schepen varen voortaan voor de regering, niet voor hun reder.
28 mei 1940
Capitulatie van het Belgische leger
De havens zijn bezet. Wie op zee zit, kan niet meer naar huis.
1 juni 1940
De Mercator bereikt Banana in Belgisch Kongo
Na de capitulatie vaart commandant Van de Sande naar de enige Belgische bodem die er nog is. Daar blijft het schip bijna drie jaar liggen.
4 juni 1940
Einde van de evacuatie bij Duinkerke
Een week later liggen er vier Belgische schepen voor de Normandische kust op de bodem, drie ervan op dezelfde dag.
21 juni 1940
S/S LUXEMBOURG
Tot zinken gebracht door U-38 (Heinrich Liebe)
46 bemanningsleden5 omgekomen
18 augustus 1940
S/S VILLE DE GAND
Tot zinken gebracht door U-48 (Hans Rudolf Rösing)
54 bemanningsleden14 omgekomen
oktober 1940
De regering vestigt zich in Londen
Premier Pierlot had het Britse aanbod van 20 juni afgeslagen. Vijf maanden lang werd de vloot bestuurd door een comité op de ambassade.
november 1940
De Belgian Marine wordt opgericht
Het leger staat mannen af om de kanonnen op de koopvaarders te bedienen. Ze worden opgeleid in Liverpool en varen vanaf nu mee.
2 december 1940
S/S VILLE D'ARLON
Tot zinken gebracht door U-47 (Günther Prien)
56 bemanningsleden56 omgekomen
12 december 1940
S/S MACEDONIER
Tot zinken gebracht door U-96 (Heinrich Lehmann-Willenbrock)
41 bemanningsleden4 omgekomen
1941
26 februari 1941
S/S KASONGO
Tot zinken gebracht door U-47 (Günther Prien)
44 bemanningsleden6 omgekomen
7 maart 1941
S/S ADOLPHE URBAN
Verloren gegaan in de Tweede Wereldoorlog
12 bemanningsleden12 omgekomen
29 maart 1941
M/V LIMBOURG
Tot zinken gebracht door U-48 (Herbert Schultze)
24 bemanningsleden22 omgekomen
3 april 1941
S/S INDIER
Tot zinken gebracht door U-73 (Helmut Rosenbaum)
46 bemanningsleden42 omgekomen
13 april 1941
S/S VILLE DE LIEGE
Tot zinken gebracht door U-52 (Otto Salman)
52 bemanningsleden40 omgekomen
7 december 1941
Pearl Harbor: de Verenigde Staten treden toe
De U-boten verleggen hun jacht naar de Amerikaanse oostkust. 1942 wordt het jaar met de zwaarste bemanningsverliezen.
23 december 1941
S/S LEOPOLD II
Verloren gegaan in de Tweede Wereldoorlog
41 bemanningsleden35 omgekomen
1942
22 januari 1942
S/S GANDIA
Tot zinken gebracht door U-135 (Friedrich-Hermann Praetorius)
79 bemanningsleden65 omgekomen
9 mei 1942
M/T LUBRAFOL
Tot zinken gebracht door U-564 (Reinhard Suhren)
44 bemanningsleden13 omgekomen
13 mei 1942
M/V BRABANT
Tot zinken gebracht door U-155 (Adolf Cornelius Piening)
33 bemanningsleden21 omgekomen
8 juni 1942
S/S BRUXELLES
Tot zinken gebracht door U-502 (Jürgen von Rosenstiel)
48 bemanningsleden1 omgekomen
3 augustus 1942
S/S BELGIAN SOLDIER
Tot zinken gebracht door U-607 (Ernst Mengersen)
53 bemanningsleden21 omgekomen
10 september 1942
S/S ELISABETH VAN BELGIE
Tot zinken gebracht door U-96 (Hans-Jürgen Hellriegel)
50 bemanningsleden1 omgekomen
24 september 1942
S/S ROUMANIE
Tot zinken gebracht door U-617 (Albrecht Brandi)
43 bemanningsleden42 omgekomen
9 oktober 1942
S/S BELGIAN FIGHTER
Tot zinken gebracht door U-68 (Karl-Friedrich Merten)
48 bemanningsleden5 omgekomen
16 december 1942
S/S EMILE FRANCQUI
Tot zinken gebracht door U-664 (Adolf Graef)
74 bemanningsleden56 omgekomen
28 december 1942
M/T PRESIDENT FRANCQUI
Tot zinken gebracht door U-336 (Hans Hunger)
49 bemanningsleden5 omgekomen
1943
20 januari 1943
S/S JEAN JADOT
Tot zinken gebracht door U-453 (Egon Reiner Freiherr von Schlippenbach)
80 bemanningsleden15 omgekomen
8 februari 1943
De Mercator wordt H.M.S. Mercator
Gecharterd door de Britse Admiraliteit loopt zij Freetown binnen en gaat onder de White Ensign varen, als rustschip voor duikbootbemanningen.
28 maart 1943
M/V MOANDA
Tot zinken gebracht door U-172 (Carl Emmermann)
56 bemanningsleden29 omgekomen
24 mei 1943
De U-boten verlaten de Noord-Atlantische Oceaan
Na de verliezen van die maand trekt Dönitz zijn boten terug. Vanaf hier worden de verliezen in deze tijdlijn merkbaar dunner.
1944
6 juni 1944
D-Day: operatie Overlord
Drie Belgische schepen varen mee: de Belgique, de Julia en de Marcel.
4 september 1944
Antwerpen bevrijd
De haven valt vrijwel onbeschadigd in geallieerde handen, maar de Schelde eronder is nog Duits en vol mijnen.
28 november 1944
Het eerste konvooi loopt Antwerpen binnen
Na de Slag om de Schelde en het vegen van de rivier ligt de haven eindelijk open voor de bevoorrading van de geallieerde legers.
16 december 1944
Het Ardennenoffensief begint
Er moeten dringend Amerikaanse troepen naar het front. Acht dagen later vaart de Leopoldville met meer dan tweeduizend soldaten het Kanaal over.
24 december 1944
S/S LEOPOLDVILLE
Tot zinken gebracht door U-486 (Gerhard Meyer)
234 bemanningsleden770 omgekomen
1945
11 februari 1945
S/S PERSIER
Tot zinken gebracht door U-1017 (Werner Riecken)
62 bemanningsleden20 omgekomen
14 april 1945
M/V BELGIAN AIRMAN
Tot zinken gebracht door U-857 (Rudolf Premauer)
47 bemanningsleden1 omgekomen
8 mei 1945
Duitse capitulatie
De oorlog op zee houdt er niet mee op: het laatste schip in deze tijdlijn gaat verloren in juli.
1947
18 januari 1947
De Mercator komt thuis
Op sleeptouw van de zeesleper Empire Mary ziet het schoolschip de Schelde terug, als een wrak. Zeven jaar na een reis die voor vier maanden gepland was. Het is het laatste Belgische koopvaardijschip dat van deze oorlog thuiskomt.