1980–1988
De tankeroorlog in de Golf
Iran en Irak vielen samen 451 keer scheepvaart aan. België stuurde mijnenjagers, en de Belgische tanker Naess Leopard werd zelf door twee Iraanse raketten getroffen.
Alle conflicten › De tankeroorlog in de Golf
In de databank
In de tankeroorlog van 1981 tot 1988 voerde Irak 283 aanvallen op de scheepvaart uit en Iran 168. Eind 1987 hadden die aanvallen 116 koopvaardijzeelieden het leven gekost, met 37 vermisten en 167 gewonden, en was tussen 1981 en 1987 meer dan dertig miljoen ton lading beschadigd.
De gedocumenteerde Belgische inbreng was mijnenbestrijding. Na de mijntreffer op de omgevlagde tanker Bridgeton op 24 juli 1987 stuurde België mijnenjagers van de Tripartite-klasse en het commando- en steunschip Zinnia (A961) naar de Golf in Operatie Octopus (1987-88), als deel van de multinationale inspanning van de West-Europese Unie. Tot de Belgische eenheden behoorde de mijnenjager Bovesse (M909). Maar België was er niet alleen met grijs geschilderde schepen.
De Naess Leopard, 18 augustus 1985
Op zondag 18 augustus 1985, om 10.05 uur plaatselijke tijd en zo'n zeventig mijl ten noordoosten van Doha, werd de Belgische olietanker Naess Leopard van 45.700 ton door twee raketten van Iraanse vliegtuigen getroffen. Het bemanningsverblijf vatte vuur. Lloyd's of London meldde de aanval; persbureau UPI nam het bericht over en vatte het een week later nog eens samen: een Iraans toestel had de tanker aangevallen “in apparent retaliation” voor de Iraakse luchtaanval op Kharg Island van 15 augustus, waarbij acht bommen van een halve ton op Irans grootste olieterminal vielen.
Zij is daarmee het ene Belgische schip dat in de tellingen van de tankeroorlog voorkomt. De studie van Anthony Cordesman voor het Center for Strategic and International Studies telt de doelwitten naar vlag, in twee afzonderlijke tabellen, samengesteld uit gegevens van de Washington Post, het Center for Defense Information en de Amerikaanse marine. Onder die vlaggen staat België: één schip, aangevallen door Iran, in 1985. Getal en gebeurtenis vallen samen.
En de sleepboten
De Belgische sleepvaart was in die jaren in de Golf werkzaam. De Ferdinand Verbiest bijvoorbeeld, een zeesleepboot van 298 ton die in 1985 bij Jonker & Stans te Hendrik-Ido-Ambacht van stapel liep en onder Belgische vlag voer voor het Schelde Sleepvaart Bedrijf te Antwerpen. Wat de Belgische sleepboten in de Golf precies is overkomen hebben wij nog niet met een bron kunnen vastleggen – en bergingswerk op getroffen tankers was levensgevaarlijk: toen de Spaanse supertanker Barcelona, drie dagen eerder door Iraakse vliegtuigen geraakt, op 16 mei 1988 alsnog ontplofte terwijl bergers langszij lagen, verdwenen negen opvarenden van de Noorse berger Scan Partner. Dit onderdeel is in onderzoek. Wie er iets van weet, mag het laten weten.
De schepen die bij naam bekend zijn
- M/T Naess Leopard · Tanker18 augustus 1985 · getroffen door twee raketten van Iraanse vliegtuigen; het bemanningsverblijf vatte vuur · Iraanse luchtmachtLloyd's of London, gemeld door UPI 18 en 25 augustus 1985; Cordesman (CSIS), Lessons of Modern War II, figuur 9.7
Waar meer te vinden is
Anthony H. Cordesman, Lessons of Modern War, deel II: The Iran-Iraq War (CSIS), hoofdstuk 9, figuur 9.7 – de doelwitten naar vlag. Veteranenverenigingen van de Zeemacht (Operatie Octopus); wielingen1991.org; USNI Proceedings en Naval History; Martin Navias en E.R. Hooton, Tanker Wars (I.B. Tauris). Voor de naam van het schip: Lloyd’s Casualty Returns 1985 en Lloyd’s List van dat jaar.