De Eerste Wereldoorlog

De Elisabethville ligt slagzij, 6 september 1917, nadat UC-71 haar zeventien mijl ten oosten van Belle-Île had getorpedeerd. Van de driehonderddertien opvarenden kwamen er veertien om. Foto: MAS Antwerpen, publiek domein.

Alle conflicten › De Eerste Wereldoorlog

In de databank

• 80Vaartuigen
• 59Bemanningsleden
• Op de tijdlijn

De uittocht van oktober 1914

Tijdens het Duitse beleg van Antwerpen (28 september - 10 oktober 1914) sloegen tot een half miljoen mensen op de vlucht. Duizenden verdrongen zich op de Antwerpse kaaien om aan boord te komen van overvolle veerboten, aken en vissersvaartuigen, of trokken over een schipbrug de Schelde over richting Gent, Brugge of het neutrale Nederland. Voor het Belgische leger terugtrok werden de bij het uitbreken van de oorlog aangeslagen Duitse koopvaardijschepen in de haven tot zinken gebracht of onklaar gemaakt, en dertig tot veertig Duitse schepen en de petroleumtanks in brand gestoken.

De visserij naar Engeland, Frankrijk en Nederland

De Belgische vissersvloot telde op 31 december 1913 428 zeilschepen, 160 sloepen en 29 stoomtreilers, met Oostende als grootste thuishaven en verder vloten in Blankenberge, Heist, De Panne, Nieuwpoort, Zeebrugge, Oostduinkerke en Koksijde. Vanaf de herfst van 1914 vertrok bijna alles wat zeewaardig was; van 22 oktober 1914 verboden de Duitsers alle visserij, en in Oostende bleven nog drieëndertig vaartuigen liggen, meest kleine garnaalboten en sloepen.

De stoomtreilers, die groter waren, gingen vanuit Lowestoft, Milford Haven en Fleetwood varen, waar de sterk gestegen visprijzen hun eigenaars geen windeieren legden. Vissers uit Heist en Zeebrugge weken eerst uit naar Philippine en Cadzand en daarna naar Zierikzee, waar in april 1915 tweeënzeventig Belgische boten aankwamen met 325 volwassenen en 173 kinderen. Nadat een Duitse onderzeeboot in augustus 1915 een Heistse vissersboot tot zinken had gebracht, namen de Belgen in Nederlandse wateren Nederlandse namen en registratie aan om veilig te zijn. Enkelen voeren zelfs door naar Belgisch Kongo.

De Belgische boten in Milford Haven voeren onder Belgische vlag en waren bewapend. De Britse regels schreven voor dat zij bij een aanval de Britse vlag moesten hijsen en Royal Navy-uniform moesten aantrekken, zodat zij niet als vrijschutters behandeld konden worden. De rederijen in ballingschap voeren er wel bij, wat na de oorlog kwaad bloed zette en tot de oprichting van de coöperatieve Roode Vloot leidde.

De eerste: de O.213, 7 oktober 1914

Op 7 oktober 1914 voer de Oostendse vissersboot O.213 Louis-Emile voor de kust op een zeemijn. De ontploffing vernietigde de boot volledig en de bemanning werd nooit teruggevonden. Zij was niet alleen de eerste vissersboot, maar het eerste Belgische vaartuig dat in deze oorlog door oorlogsgeweld werd vernietigd – tien maanden voor er een Belgisch koopvaardijschip verloren ging.

Aan boord stonden de eigenaar-visser Henri Smissaert, drieënveertig jaar, en zijn zoon Arthur, vijftien. Met hen de vissers Gustave Jansoone (47), Jean Degruyter (53) en Henri Droogenbroodt (53). De gedrukte visserijgeschiedenis noemt bovendien de scheepsjongen Hendrik Simoen; op de gedenkzuilen staat hij niet.

Wat er daarna met hun namen gebeurde is een verhaal op zich. In 1925 werden zij vereeuwigd op een arduinen naamwand aan de oude vuurtoren op het huidige Zeeheldenplein, samen met de andere zeelieden en vissers die in de Eerste Wereldoorlog op zee bleven. Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog haalde de Duitse bezetter die naamwand weg toen de vuurtoren werd afgebroken. Tot vandaag is onbekend wie erop vermeld stond. Daardoor raakten Henri Smissaert, zijn zoon en hun bemanning meer dan honderd jaar in vergetelheid. Pas onlangs zijn hun namen toegevoegd aan de zuilen bij de ingang van de stedelijke begraafplaats in de Stuiverstraat te Oostende, waar de andere op zee gebleven zeelieden staan.

Wat de visserij kostte

De Belgische cijfers zijn hard: 74 vissers kwamen om, en van de vooroorlogse geregistreerde vloot gingen zeven stoomtreilers en 125 zeilschepen verloren. Ruim zestig procent van die verliezen was het werk van de vijand – zevenenzeventig zeilschepen vernietigd door geschut, torpedo of mijn; eenentwintig verloren door het weer; dertien tijdens de bezetting van de Belgische havens of door de Duitsers weggesleept; veertien tot zinken gebracht door de geallieerden zelf. Alle verloren stoomtreilers gingen in gevecht op zee ten onder. Daarnaast sloeg de storm van 23 december 1916 zeven boten voor Oostende aan stukken, met negen doden.

De Oostendse schipper Arsène “Tsjaine” Blondé voer bij herhaling op onderzeeboten af om Britse koopvaarders te beschermen: op 26 mei 1915 joeg hij met de O.190 Jacqueline een U-boot weg die een Brits schip aanviel, en op 17 juli 1917 lag hij met de O.140 Raymond te vissen naast de bewapende Britse stoomtreiler CP.12 toen een onderzeeboot bovenkwam. Hij werd zowel door de Belgische minister van Zeewezen als door de Britse regering onderscheiden.

De koopvaardij

De oorlog vernietigde ruwweg veertig procent van de Belgische koopvaardijvloot. De Lloyd Royal Belge werd in 1916 opgericht; Armement Deppe vervoerde tweeënzestig procent van de hulpgoederen van de Commission for Relief in Belgium naar het land.

De hulpschepen die toch werden aangevallen

De Commission for Relief in Belgium van Herbert Hoover charterde schepen om voedsel naar bezet België te brengen, onder Duits vrijgeleide en met instructies van de Admiraliteit, gemerkt Belgian Relief met grote spandoeken en vlaggen. Ze werden niettemin bij herhaling tot zinken gebracht: alleen al in 1916 gingen elf schepen van de commissie door torpedo of mijn verloren of raakten zwaar beschadigd, vrijgeleide of niet. Toen Duitsland op 1 februari 1917 de onbeperkte duikbootoorlog afkondigde trok de neutrale scheepvaart zich terug en was de commissie op haar Belgische schepen aangewezen; van de zeventien ladingen die op die dag onderweg waren naar Rotterdam bereikten er twee de haven, werden er twee getorpedeerd en werd de rest teruggeroepen.

De schepen die bij naam bekend zijn

Van de honderdtweeëndertig vissersvaartuigen die België in deze oorlog verloor zijn er zes met naam, datum en oorzaak overgeleverd, en van drie daarvan ook de bemanning. Daarnaast staan hier de koopvaardijschepen en de hulpschepen van de Commission for Relief in Belgium waarvan het verlies vaststaat. Dit is geen volledige lijst en doet ook niet alsof: het is wat er tot nu toe bij naam bekend is.

1. O.213 Louis-Emile · Vissersvaartuig · Oostende
   7 oktober 1914 · mijn · 6 omgekomen
   Wie aan boord was Hendrik Smissaert (schipper) · Alfons Droogenbrood (visser) · Jean Degruyter (visser) · Gustaaf Janssoone (visser) · Arthur Smissaert (visser) · Hendrik Simoen (scheepsjongen)
   De Bliedemaker, "Verdwenen vissersboten WO I"; VLIZ
2. O.171 Delta B · Vissersvaartuig · Oostende · N.V. Delta (Visserij en Sleepdienst), Oostende
   2 juni 1915 · door de U-34 met kanonvuur tot zinken gebracht, achttien mijl Z.W. ten W. van de vuurtoren Bishop Rock; alle elf opvarenden gered door de patrouilleboot Devonland · U-34
   Wie aan boord was Pierre Piteljon (schipper) · Gerard Piteljon (stuurman) · Alfred Demesmaeker (visscher) · Leopold Remaut (visscher) · Albert Messing (machinist) · Gustaaf Cornu (stoker) · Léonce Allary (visscher) · Jean Labeke (hulpstoker) · Adolf Terpoorter (stoker) · Frans Dewitte (hulpstoker) · Achilles Gonzales (visscher)
   Zeeverslag van schipper Pierre Piteljon, 2 juni 1915, met de bemanningsrol; François Coopman, De vergeten zeestrijders van 1914-1918 (3), De Plate 21(3), 1992, op de stukken van het Bestuur van het Zeewezen; via het open archief van VLIZ; uboat.net, WWI ships hit, 1598
3. N.1 Vivid · Vissersvaartuig · Nieuwpoort
   14 juli 1915 · mijn · UC-3 · 4 omgekomen
   Wie aan boord was Benjamin Niville (schipper) · Hubert Niville (visser) · Hendrik Boels (visser) · Emiel Devey (visser)
   De Bliedemaker; VLIZ; uboat.net, WWI ships hit, 4392
4. P.82 Justine Marie · Vissersvaartuig · De Panne
   19 februari 1917 · springlading door een vijandelijke enterploeg · UC-65
   De Bliedemaker; VLIZ; uboat.net, WWI ships hit, 3223
5. P.103 Diamond Cross · Vissersvaartuig · De Panne
   1 maart 1917 · beschoten en tot zinken gebracht · UC-65
   De Bliedemaker; VLIZ; uboat.net, WWI ships hit, 1635
6. P.51 Marie-Zenobie · Vissersvaartuig · De Panne
   23 april 1918 · mijn · 4 omgekomen
   Wie aan boord was Camiel Christiaen (schipper) · Henri Provoost (visser) · Charles Pyson (visser) · Hendrik Christiaen (scheepsjongen)
   De Bliedemaker; VLIZ
7. S/S Elisabethville · Stoomschip · Antwerpen · Compagnie Belge Maritime du Congo
   6 september 1917 · getorpedeerd · UC-71 · 14 omgekomen
   Lloyd's War Losses; naslagwerk over de onderzeebootoorlog; uboat.net, WWI ships hit, 1889
8. S/S Keltier · Stoomschip · Antwerpen · Lloyd Royal Belge S.A. (Antwerpsche Zeevaart Mij. 1913-1918)
   7 december 1916 · op reis van Newcastle in New Brunswick naar Calais met een lading hout, vijfenveertig mijl ten westen van de Scilly-eilanden door UB-29 getorpedeerd; zij bleef drijven, werd naar Falmouth gesleept en voer vijf dagen later weer · UB-29
   uboat.net, WWI ships hit; Wear Built Ships (sunderlandships.com), Robert Thompson & Sons, werfnummer 282
9. S/S Keltier · Stoomschip · Antwerpen · Lloyd Royal Belge S.A. (Antwerpsche Zeevaart Mij. 1913-1918)
   2 oktober 1918 · op reis van Milford Haven naar New York in ballast, tweehonderdnegentig mijl ten zuidwesten van Brest door U-55 getorpedeerd en gezonken · U-55 · 25 omgekomen
   uboat.net, WWI ships hit; Wear Built Ships (sunderlandships.com), Robert Thompson & Sons, werfnummer 282
10. S/S Persier · Stoomschip · Antwerpen · Lloyd Royal Belge
    11 december 1917 · getorpedeerd · U-35 · 1 omgekomen
    Lloyd's War Losses; vlagtoeschrijving omstreden
11. S/S Harpalyce · Stoomschip · Commission for Relief in Belgium (charter)
    10 april 1915 · getorpedeerd ondanks vrijgeleide · UB-4 · 15 omgekomen
    Gay & Fisher, The Commission for Relief in Belgium (1929)
12. S/S Trevier · Stoomschip · Commission for Relief in Belgium (charter)
    4 april 1917 · met 4.396 ton tarwe aan boord op klaarlichte dag zonder waarschuwing getorpedeerd, tien mijl van de Nederlandse kust en binnen de zogenaamde veilige vaargeul; zes opvarenden raakten zwaargewond door granaatvuur nadat zij al in de boten waren gegaan · UB-23
    George I. Gay & H.H. Fisher, The Commission for Relief in Belgium: Documents (1929), V; Torpedoing Belgian Relief Ships, Current History VII(1), januari 1918, blz. 167-168; uboat.net, WWI ships hit, 6111
13. S/S Camilla · Stoomschip · Commission for Relief in Belgium (charter)
    8 april 1917 · op de zogenaamde veilige vaargeul, op weg naar Rotterdam met 2.600 ton tarwe, zonder waarschuwing getorpedeerd
    George I. Gay & H.H. Fisher, The Commission for Relief in Belgium: Documents (1929), V; Torpedoing Belgian Relief Ships, Current History VII(1), januari 1918, blz. 167-168
14. O.170 Delta A · Vissersvaartuig · Oostende · N.V. Delta (Visserij en Sleepdienst), Oostende
    24 april 1918 · onbewapend; door kanonvuur tot zinken gebracht achttien mijl ten zuiden van St. Kilda, alle zestien opvarenden gered · U-19
    Francois Coopman, De vergeten zeestrijders 1914-18 (7), De Plate 2005, op de stukken van het Bestuur van het Zeewezen; via het open archief van VLIZ; uboat.net, WWI ships hit, 1599
15. O.131 John · Vissersvaartuig · Oostende · Pêcherie à Vapeur, Oostende
    3 januari 1918 · omstreeks 21 uur aangevaren door de O.55 Le Compte Horace Vanderburgh en in enkele minuten gezonken op 51°30' N, 5°53' W; zes opvarenden kwamen om · 6 omgekomen
    Wie aan boord was Pierre Pincket (patron) · Louis Dedrie (stuurman) · August Calcoen (visscher) · Pierre Declerck (visscher) · Léonce Allary (visscher) · Edouard Meyer (hulpvisscher) · François Van Houcke (jongen) · André Deman (machinist) · Joseph Deman (stoker) · Pierre Baert (visscher) · Theodore Gillegot (stoker) · Arthur Degruyter (trimmer) · Henri Gillegot (visscher)
    Monsterrol van 13 december 1917; François Coopman, De vergeten zeestrijders van 1914-1918, De Plate 18(9), 1989, op de stukken van het Bestuur van het Zeewezen; via het open archief van VLIZ
16. O.126 Neptune · Vissersvaartuig · Oostende · H.P. Aspeslagh, Oostende
    26 december 1916 · vijfentwintig mijl Z.W. ten W. van St. Ann's Head aangehouden; de springladingen in het ruim gingen niet af, waarna zij met vier kanonschoten in de grond werd geboord; de bemanning kwam er heelhuids af maar verloor haar volledige zeeuitrusting · UC-46
    Wie aan boord was Louis Zonnekeyn (schipper) · Jacques Aspeslagh (stuurman) · Victor Corveleyn (visscher) · Eugeen Labbeke (visscher) · Charles Van Acker (visscher) · Léon Van Acker (visscher) · Louis Van Sieleghem (machinist) · Vincent Torreborre (stoker) · Léon Depaep (stoker) · Jules Geselles (hulpstoker) · Eugene Dewitte (hulpstoker)
    Brief van waterschout A. Claessens aan inspecteur Bultinck van het Beheer van het Zeewezen, Milford Haven, met de monsterrol; François Coopman, De vergeten zeestrijders 1914-1918 (4), De Plate 21(11), 1992; via het open archief van VLIZ; uboat.net, WWI ships hit, 7239
17. O.8 Marcelle · Vissersvaartuig · Oostende
    30 januari 1917 · twintig mijl van Trevose Head door een onderzeeboot beschoten; het derde schot sloeg de brug weg, een treffer deed de ketel ontploffen en na een uur beschieten zonk zij achterste voor; de elf opvarenden roeiden weg in een lekke boot en werden opgepikt door de smack The Sweet Heather · U-55
    Wie aan boord was Auguste Wittrock (schipper) · Emile Pierre (stuurman) · Jean Ponjaert (visscher) · Polydor Deley (visscher) · Edouard Van Acren (visscher) · Louis Janssone (visscher) · Gustave Neuts (jongen) · Jules Engelbrecht (machinist) · Jules Van den Ameele (stoker) · Jules Soete (stoker) · Emile Pierre jr. (trimmer)
    Zeerapport van schipper Auguste Wittrock, Milford Haven, 31 januari 1917, met de monsterrol; François Coopman, De vergeten zeestrijders 1914-1918 (5), De Plate 1994; via het open archief van VLIZ; uboat.net, WWI ships hit, 3890
18. S/S Euphrates · Stoomschip · Commission for Relief in Belgium
    22 januari 1917 · op reis van Barry naar New York in ballast, ongeveer tweehonderd mijl ten zuidwesten van Fastnet door U 57 getorpedeerd; de meeste opvarenden verdronken. De Commissie voor Hulpverlening hoorde het pas op 3 februari, en hield de Duitse regering voor dat het gebeurde voor de termijn verstreek die zij zelf als veilig had opgegeven · U-57
    George I. Gay & H.H. Fisher, The Commission for Relief in Belgium: Documents (1929), V; Torpedoing Belgian Relief Ships, Current History VII(1), januari 1918, blz. 167-168; uboat.net, WWI ships hit, 2066
19. S/S Haelen · Stoomschip · Commission for Relief in Belgium
    16 maart 1917 · in ballast van Rotterdam naar New York op de veilige vaargeul, met alle tekens van de Commissie en een vrijgeleide van de Duitse gezant in Den Haag, door een Duitse onderzeeboot beschoten; zes bemanningsleden kwamen om en het schip liep zoveel schade op dat het een Noorse haven moest binnenlopen om te herstellen · UB-63 · 6 omgekomen
    George I. Gay & H.H. Fisher, The Commission for Relief in Belgium: Documents (1929), V; Torpedoing Belgian Relief Ships, Current History VII(1), januari 1918, blz. 167-168; uboat.net, WWI ships hit, 2670
20. S/S Tunisie · Stoomschip · Commission for Relief in Belgium
    16 maart 1917 · samen met de Haelen in ballast van Rotterdam naar New York op de veilige vaargeul, met alle tekens van de Commissie en een vrijgeleide, door dezelfde onderzeeboot beschoten; zij ontkwam
    George I. Gay & H.H. Fisher, The Commission for Relief in Belgium: Documents (1929), V; Torpedoing Belgian Relief Ships, Current History VII(1), januari 1918, blz. 167-168
21. S/S Ministre de Smet de Naeyer · Stoomschip · Commission for Relief in Belgium
    17 maart 1917 · in ballast uitgaand, met de tekens van de Commissie en zoals altijd een vrijgeleide van de Duitse gezant in Den Haag, in de Noordzee door een onderzeeboot beschoten; zij ontkwam
    George I. Gay & H.H. Fisher, The Commission for Relief in Belgium: Documents (1929), V; Torpedoing Belgian Relief Ships, Current History VII(1), januari 1918, blz. 167-168
22. S/S Eburoon · Stoomschip · Antwerpen · Antwerpsche Zeevaart Mij. / Brys & Gylsen Ltd.
    10 september 1917 · gestrand en verloren in Trepassey Bay, Newfoundland; zij voer voor de Commission for Relief in Belgium en droeg over haar volle lengte de tekens BELGIAN RELIEF
    Lloyd's Register; Wikimedia Commons, Category:Eburoon (ship, 1909); Wear Built Ships (sunderlandships.com)
23. Cenobic · Vissersvaartuig
    23 april 1917 · · UC-71 · 4 omgekomen
    uboat.net, WWI ships hit, 1192
24. Chilier · Stoomschip · Lloyd Royal Belge, S.A. (Brys & Gylsen, Ltd.), Antwerpen
    22 juni 1918 · · U-151 · 6 omgekomen
    uboat.net, WWI ships hit, 1252
25. Claire · Stoomschip · S.A. Belge d’Armement et de Navigation à Vapeur “La Phocéenne”, Smyrna & Antwerp
    12 juli 1917 · · U-38 · 26 omgekomen
    uboat.net, WWI ships hit, 1315
26. Comtesse De Flandre · Stoomschip · Océan S. A. Belge d’Armement et de Nav. (L. Dens & Cie.), Antwerpen
    25 oktober 1916 · · UB-19
    uboat.net, WWI ships hit, 1401
27. Daghestan · Tanker · S.A. du Steamer “Daghestan” (Ch. Good), Antwerpen
    20 augustus 1915 · · U-38
    uboat.net, WWI ships hit, 1536
28. De Julia · Vissersvaartuig
    29 januari 1918 · · UB-54
    uboat.net, WWI ships hit, 1585
29. De Tien Kinders · Vissersvaartuig · Stéphanie Aspeslagh
    13 maart 1917 · · UB-32
    uboat.net, WWI ships hit, 1587
30. De Twee Marcels · Vissersvaartuig · Henri Corneau
    29 januari 1918 · · UB-54 · 4 omgekomen
    uboat.net, WWI ships hit, 1588
31. Edouard Marie · Vissersvaartuig · Edouard De Gruyter
    5 maart 1918 · · UC-75
    uboat.net, WWI ships hit, 1815
32. Egypte · Stoomschip · Cie. Nationale Belge de Transports Maritimes (Adolf Deppe), Antwerpen
    23 januari 1917 · · UC-17
    uboat.net, WWI ships hit, 1837
33. Espagne · Stoomschip · Armement Adolf Deppe, Antwerpen
    25 december 1917 · · UC-71
    uboat.net, WWI ships hit, 2020
34. Alphonse Marceline · Vissersvaartuig · Joseph Lescrauwaet
    16 november 1916 · · UB-40 · 4 omgekomen
    uboat.net, WWI ships hit, 222
35. Amelie · Stoomschip · Arm. Adolf Deppe, Antwerpen
    13 november 1917 · · UC-31
    uboat.net, WWI ships hit, 245
36. Godesgenage · Vissersvaartuig · Auguste Hamman
    26 juli 1918 · · UB-40
    uboat.net, WWI ships hit, 2559
37. H. Debra Huysseme · Vissersvaartuig · Debra-Huysseune
    29 januari 1918 · · UB-54
    uboat.net, WWI ships hit, 2660
38. Hainaut · Stoomschip · Cie. Nationale Belge de Transports Maritimes (Armement Adolf Deppe), Antwerpen
    12 maart 1917 · · U-53
    uboat.net, WWI ships hit, 2679
39. Indutiomare · Stoomschip · Lloyd Royal Belge, Soc. Anon., Antwerpen
    6 juli 1917 · · UC-61 · 3 omgekomen
    uboat.net, WWI ships hit, 3010; Wear Built Ships (sunderlandships.com)
40. Jean Mathilde · Vissersvaartuig
    29 januari 1918 · · UB-54
    uboat.net, WWI ships hit, 3132
41. Jeannot · Vissersvaartuig · Albert Vroome
    5 september 1917 · · UB-10
    uboat.net, WWI ships hit, 3141
42. Anna Prosper · Vissersvaartuig · Henri Steenkiste
    5 februari 1917 · · UB-40
    uboat.net, WWI ships hit, 330
43. Koophandel · Stoomschip · Scheepv. Mij. Gylsen (Brys & Gylsen, Ltd.), Antwerpen
    1 augustus 1915 · · U-28
    uboat.net, WWI ships hit, 3382
44. La Petite Henriette · Vissersvaartuig · Debra H.
    21 februari 1916 · · UB-12
    uboat.net, WWI ships hit, 3446
45. Le Jeune Arthur · Vissersvaartuig
    29 januari 1918 · · UB-54
    uboat.net, WWI ships hit, 3533
46. Leon Mathilde · Zeilschip
    24 augustus 1915 · · UB-17
    uboat.net, WWI ships hit, 3567
47. Antigoon · Stoomschip · Antwerpsche Zeevaart Mij. (Brys & Gylsen, Ltd), Antwerpen
    29 augustus 1916 · · U-38
    uboat.net, WWI ships hit, 357
48. Lichtevreden Ii · Aak
    23 september 1916 · · UB-6
    uboat.net, WWI ships hit, 3595
49. Liegeoise · Stoomschip · Soc. Anon. Anversoise de Nav., Antwerpen
    24 augustus 1916 · · U-38
    uboat.net, WWI ships hit, 3597
50. Londonier · Stoomschip · Lloyd Royal Belge Soc. Anon., Antwerpen
    13 maart 1918 · · UC-71
    uboat.net, WWI ships hit, 3681
51. Marcel · Stoomschip · L. Hermans, Bruges
    5 september 1916 · · UB-18
    uboat.net, WWI ships hit, 3889
52. Maria Da Jonge · Aak
    23 september 1916 · · UB-6
    uboat.net, WWI ships hit, 3924
53. Menapier · Stoomschip · Antwerpsche Zeevaart Mij. (Brys & Gylsen, Ltd.), Antwerpen
    7 juni 1915 · · UB-10 · 17 omgekomen
    uboat.net, WWI ships hit, 4075; Wear Built Ships (sunderlandships.com)
54. Ministre Beernaert · Stoomschip · Cie. Royale Belgo-Argentine (Adolf Deppe), Antwerpen
    26 december 1915 · · U-24
    uboat.net, WWI ships hit, 4165
55. Nervier · Stoomschip · Lloyd Royal Belge Soc. Anon., Antwerpen
    9 oktober 1917 · · U-101
    uboat.net, WWI ships hit, 4352; Wear Built Ships (sunderlandships.com)
56. Paul · Stoomschip · L. Hermans, Bruges
    26 september 1918 · · UB-21
    uboat.net, WWI ships hit, 4697
57. Portugal · Stoomschip · Armement Adolf Deppe, Antwerpen
    2 augustus 1918 · · U-113
    uboat.net, WWI ships hit, 4888
58. Prince Albert · Stoomschip · Océan Soc. Anon. Belge d’Armement & de Nav. (L. Dens & Cie.), Antwerpen
    30 juli 1915 · · UC-1
    uboat.net, WWI ships hit, 4917
59. Princesse Marie Jose · Stoomschip · Océan Soc. Anon. Belge d'Armement & de Navigation (L. Dens & Cie.), Antwerpen
    29 juli 1915 · · UB-4
    uboat.net, WWI ships hit, 4927
60. Schaldis · Stoomschip · Soc. Anon. Belge de Nav. à Vapeur Schaldis (Van Hemelryck & Geurts), Antwerpen
    29 maart 1917 · · UC-75
    uboat.net, WWI ships hit, 5476
61. Seresia · Stoomschip · Cie. Nationale Belge de Transports Maritimes (Armement Adolf Deppe), Antwerpen
    26 augustus 1917 · · UC-47
    uboat.net, WWI ships hit, 5529
62. Siberier · Stoomschip · Lloyd Royal Belge, S.A., Antwerpen
    5 april 1917 · · U-86
    uboat.net, WWI ships hit, 5555
63. Volharding · Aak
    26 mei 1916 · · UC-6
    uboat.net, WWI ships hit, 6387
64. David Marie · Vissersvaartuig · H. Debra
    20 februari 1916 · · UB-13
    uboat.net, WWI ships hit, 6611
65. Aduatiek · Stoomschip · Antwerpsche Zeevaart Mij. (Brys & Gylsen, Ltd.), Antwerpen
    12 februari 1916 · · UC-4
    uboat.net, WWI ships hit, 68
66. Rosalie · Aak
    23 september 1916 · · UB-6
    uboat.net, WWI ships hit, 6932
67. Germaine · Aak
    23 september 1916 · · UB-6
    uboat.net, WWI ships hit, 7052
68. Marcel · Sleepboot
    18 april 1917 · · UB-23
    uboat.net, WWI ships hit, 7209
69. Marie · Vissersvaartuig
    29 januari 1918 · · UB-54
    uboat.net, WWI ships hit, 7220
70. Martha · Stoomschip · Handel en Scheepvaart Soc. Anon. (G. Vandesompel), Nieuport
    7 maart 1918 · · UB-80
    uboat.net, WWI ships hit, 7224
71. Marguerite · Vissersvaartuig · Vandewalle Gebroeders
    31 januari 1916 · · UB-17
    uboat.net, WWI ships hit, 7272
72. Roi Albert · Stoomschip · Cie. Royale Belgo-Argentine (Armement Adolf Deppe), Antwerpen
    31 maart 1916 · · U-33
    uboat.net, WWI ships hit, 7454
73. True to the Core · Vissersvaartuig · ?, Nieuwpoort
    27 januari 1918 · · UB-54
    uboat.net, WWI ships hit, 7541
74. Z 20 · Vissersvaartuig
    27 juni 1916 · · UB-16
    uboat.net, WWI ships hit, 7543
75. Alexander Maurice · Vissersvaartuig
    23 juni 1916 · · UB-6
    uboat.net, WWI ships hit, 7753
76. Boduognat · Stoomschip · Antwerpsche Zeevaart Mij. (Brys & Gylsen, Ltd.), Antwerpen
    2 juli 1915 · · U-39
    uboat.net, WWI ships hit, 844; Wear Built Ships (sunderlandships.com)
77. Morinier · Stoomschip · Antwerpen · Antwerpsche Zeevaart Mij. (J. D'Haene & Co.), Antwerpen
    13 februari 1915 ·
    Wear Built Ships (sunderlandships.com)
78. Ambiorix · Stoomschip · Antwerpen · Antwerpsche Zeevaart Mij. (Brys & Gylsen Ltd.), Antwerpen
    6 december 1917 ·
    Wear Built Ships (sunderlandships.com)
79. Pervyse · Stoomschip · Antwerpen · Messageries Maritimes Belges S.A., Antwerpen
    ·
    Wear Built Ships (sunderlandships.com)
80. Italier · Stoomschip · Antwerpen · Lloyd Royal Belge S.A., Antwerpen
    ·
    Wear Built Ships (sunderlandships.com)

Waar meer te vinden is

VLIZ (Vlaams Instituut voor de Zee): de studiedagbundels Vissen in het verleden en De Grote Rede 36 (Brecht Demasure, “Visserij en de Eerste Wereldoorlog”); François Coopman, De vergeten zeestrijders 1914-18; R. Jansoone, Oostende en de zeevisserij tijdens de Eerste Wereldoorlog. — Freddy Philips, 14/18 op zee: Belgische schepen en zeelui tijdens de Grote Oorlog (Lannoo, 2013). — Rijksarchief, Bestuur van het Zeewezen, nrs. 7921, 8099 en 8102. — NAVIGO Nationaal Visserijmuseum, Oostduinkerke; MAS en FelixArchief, Antwerpen; Heemkring Ter Cuere, Bredene; De Plate, Oostende; De Bliedemaker (bemanningslijsten bij naam). — Het Belgisch Gedenkteken te Milford Haven, in 1919 opgericht door Oostendse treilerreders, en het Tower Hill Memorial in Londen voor koopvaarders en vissers zonder graf; de gedenkzuilen bij de stedelijke begraafplaats in de Stuiverstraat te Oostende, waar de namen van de O.213 in 2020 alsnog zijn bijgezet (Stad Oostende).