Tijdlijn
Scrol door bijna twee eeuwen. Elk vaartuig staat op de dag dat het verloren ging of geraakt werd; de brede blokken zijn de conflicten zelf en de gebeurtenissen die er de aanleiding toe waren.
1830
1830–1839
De onafhankelijkheid en de sluiting van de Schelde
Geen schip verloren in gevecht, en toch de zwaarste klap: Antwerpen werd van de zee afgesneden en bleef dat dertig jaar. lees verder →
1914
1914–1918
De Eerste Wereldoorlog
De zwaarste oorlog voor de vloot. Bijna de hele kustvisserij vluchtte naar Engeland; 74 vissers kwamen om en de koopvaardij verloor veertig procent van haar tonnage. lees verder →
1915
2 juni 1915
O.171 Delta B
door de U-34 met kanonvuur tot zinken gebracht, achttien mijl Z.W. ten W. van de vuurtoren Bishop Rock; alle elf opvarenden gered door de patrouilleboot Devonland
11 bemanningsleden
1916
7 december 1916
S/S Keltier
op reis van Newcastle in New Brunswick naar Calais met een lading hout, vijfenveertig mijl ten westen van de Scilly-eilanden door UB-29 getorpedeerd; zij bleef drijven, werd naar Falmouth gesleept en voer vijf dagen later weer
26 december 1916
O.126 Neptune
vijfentwintig mijl Z.W. ten W. van St. Ann's Head aangehouden; de springladingen in het ruim gingen niet af, waarna zij met vier kanonschoten in de grond werd geboord; de bemanning kwam er heelhuids af maar verloor haar volledige zeeuitrusting
11 bemanningsleden
1917
22 januari 1917
S/S Euphrates
op reis van Barry naar New York in ballast, ongeveer tweehonderd mijl ten zuidwesten van Fastnet door U 57 getorpedeerd; de meeste opvarenden verdronken. De Commissie voor Hulpverlening hoorde het pas op 3 februari, en hield de Duitse regering voor dat het gebeurde voor de termijn verstreek die zij zelf als veilig had opgegeven
30 januari 1917
O.8 Marcelle
twintig mijl van Trevose Head door een onderzeeboot beschoten; het derde schot sloeg de brug weg, een treffer deed de ketel ontploffen en na een uur beschieten zonk zij achterste voor; de elf opvarenden roeiden weg in een lekke boot en werden opgepikt door de smack The Sweet Heather
11 bemanningsleden
16 maart 1917
S/S Haelen
in ballast van Rotterdam naar New York op de veilige vaargeul, met alle tekens van de Commissie en een vrijgeleide van de Duitse gezant in Den Haag, door een Duitse onderzeeboot beschoten; zes bemanningsleden kwamen om en het schip liep zoveel schade op dat het een Noorse haven moest binnenlopen om te herstellen
6 omgekomen
16 maart 1917
S/S Tunisie
samen met de Haelen in ballast van Rotterdam naar New York op de veilige vaargeul, met alle tekens van de Commissie en een vrijgeleide, door dezelfde onderzeeboot beschoten; zij ontkwam
17 maart 1917
S/S Ministre de Smet de Naeyer
in ballast uitgaand, met de tekens van de Commissie en zoals altijd een vrijgeleide van de Duitse gezant in Den Haag, in de Noordzee door een onderzeeboot beschoten; zij ontkwam
4 april 1917
S/S Trevier
met 4.396 ton tarwe aan boord op klaarlichte dag zonder waarschuwing getorpedeerd, tien mijl van de Nederlandse kust en binnen de zogenaamde veilige vaargeul; zes opvarenden raakten zwaargewond door granaatvuur nadat zij al in de boten waren gegaan
8 april 1917
S/S Camilla
op de zogenaamde veilige vaargeul, op weg naar Rotterdam met 2.600 ton tarwe, zonder waarschuwing getorpedeerd
10 september 1917
S/S Eburoon
gestrand en verloren in Trepassey Bay, Newfoundland; zij voer voor de Commission for Relief in Belgium en droeg over haar volle lengte de tekens BELGIAN RELIEF
1918
3 januari 1918
O.131 John
omstreeks 21 uur aangevaren door de O.55 Le Compte Horace Vanderburgh en in enkele minuten gezonken op 51°30' N, 5°53' W; zes opvarenden kwamen om
13 bemanningsleden6 omgekomen
24 april 1918
O.170 Delta A
onbewapend; door kanonvuur tot zinken gebracht achttien mijl ten zuiden van St. Kilda, alle zestien opvarenden gered
2 oktober 1918
S/S Keltier
op reis van Milford Haven naar New York in ballast, tweehonderdnegentig mijl ten zuidwesten van Brest door U-55 getorpedeerd en gezonken
25 omgekomen
1939
1939–1945
De Tweede Wereldoorlog
De kern van deze databank: zesenzestig bemanningslijsten, de schepen die vergingen en de mensen die aan boord waren. lees verder →
3 september 1939
Groot-Brittannië en Frankrijk verklaren Duitsland de oorlog
België blijft neutraal. De zee is dat niet: twaalf dagen later loopt de Alex van Opstal op een mijn.
15 september 1939
M/V ALEX VAN OPSTAL
Gezonken op een mijn gelegd door U-26 (Klaus Ewerth)
50 bemanningsleden
8 december 1939
ADOUR
Op 8 december 1939 gestrand en verloren op de Franse kust, doordat de kustlichten voor de oorlog gedoofd waren.
1940
16 januari 1940
S/S JOSEPHINE-CHARLOTTE
Verloren door oorlogsfeiten voor 10 mei 1940
41 bemanningsleden4 omgekomen
21 februari 1940
Het schoolschip Mercator vertrekt uit Oostende
Vijfenzeventig man aan boord voor een reis van vier maanden. Voor de meesten zouden het zes jaar worden, voor het schip zeven.
10 mei 1940
Duitse inval in België, Nederland en Luxemburg
De dag erna wordt op de ambassade in Londen het Belgian Shipping Advisory Committee opgericht, met toezicht op elk Belgisch schip buiten Duits bereik.
17 mei 1940
De koopvaardijvloot wordt opgeëist
Vanuit Brussel gaat het bevel naar Londen en van daar naar consuls over de hele wereld. De schepen varen voortaan voor de regering, niet voor hun reder.
21 mei 1940
ANTVERPIA
Op 21 mei 1940 door vliegtuigbommen tot zinken gebracht op de rede van Boulogne.
28 mei 1940
Capitulatie van het Belgische leger
De havens zijn bezet. Wie op zee zit, kan niet meer naar huis.
1 juni 1940
De Mercator bereikt Banana in Belgisch Kongo
Na de capitulatie vaart commandant Van de Sande naar de enige Belgische bodem die er nog is. Daar blijft het schip bijna drie jaar liggen.
4 juni 1940
Einde van de evacuatie bij Duinkerke
Een week later liggen er vier Belgische schepen voor de Normandische kust op de bodem, drie ervan op dezelfde dag.
21 juni 1940
S/S LUXEMBOURG
Tot zinken gebracht door U-38 (Heinrich Liebe)
46 bemanningsleden5 omgekomen
18 augustus 1940
S/S VILLE DE GAND
Tot zinken gebracht door U-48 (Hans Rudolf Rösing)
54 bemanningsleden14 omgekomen
31 augustus 1940
VILLE DE HASSELT
Op 31 augustus 1940 getorpedeerd en gezonken voor het Sint-Georgekanaal.
2 september 1940
VILLE DE MONS
Op 2 september 1940 getorpedeerd en gezonken in dezelfde streek als de Ville de Hasselt.
oktober 1940
De regering vestigt zich in Londen
Premier Pierlot had het Britse aanbod van 20 juni afgeslagen. Vijf maanden lang werd de vloot bestuurd door een comité op de ambassade.
november 1940
De Belgian Marine wordt opgericht
Het leger staat mannen af om de kanonnen op de koopvaarders te bedienen. Ze worden opgeleid in Liverpool en varen vanaf nu mee.
2 december 1940
S/S VILLE D'ARLON
Tot zinken gebracht door U-47 (Günther Prien)
56 bemanningsleden56 omgekomen
12 december 1940
S/S MACEDONIER
Tot zinken gebracht door U-96 (Heinrich Lehmann-Willenbrock)
41 bemanningsleden4 omgekomen
1941
1 februari 1941
PALLIETER
Op 1 februari 1941 vergaan bij zwaar weer voor de Mersey, nadat de lading was gaan schuiven.
15 februari 1941
MARGUERITE
Op 15 februari 1941 bij nacht in konvooi aangevaren en gezonken voor Flamborough Head.
26 februari 1941
S/S KASONGO
Tot zinken gebracht door U-47 (Günther Prien)
44 bemanningsleden6 omgekomen
7 maart 1941
S/S ADOLPHE URBAN
Verloren gegaan in de Tweede Wereldoorlog
12 bemanningsleden12 omgekomen
29 maart 1941
M/V LIMBOURG
Tot zinken gebracht door U-48 (Herbert Schultze)
24 bemanningsleden22 omgekomen
3 april 1941
S/S INDIER
Tot zinken gebracht door U-73 (Helmut Rosenbaum)
46 bemanningsleden42 omgekomen
13 april 1941
S/S VILLE DE LIEGE
Tot zinken gebracht door U-52 (Otto Salman)
52 bemanningsleden40 omgekomen
15 juli 1941
PRINCE PHILIPPE
Nieuwe pakketboot, op 13 mei 1940 onafgewerkt uit Hoboken naar Engeland geëvacueerd. In de nacht van 15 juli 1941 door aanvaring gezonken in de Ierse Zee. Zij voer in Britse dienst onder de White Ensign.
5 september 1941
M/V JOHAN
Op 5 september 1941 in de Atlantische Oceaan door springladingen van een onderzeeboot tot zinken gebracht. Zij was met recht van wederinkoop verkocht en voer onder Panamese vlag als Trinidad. In 1940 en 1941 zette zij geheime agenten af in Noord-Afrika, en op 10 mei 1940 verliet zij Dordrecht terwijl de vijand de spoorbrug bezet hield.
7 december 1941
Pearl Harbor: de Verenigde Staten treden toe
De U-boten verleggen hun jacht naar de Amerikaanse oostkust. 1942 wordt het jaar met de zwaarste bemanningsverliezen.
23 december 1941
S/S LEOPOLD II
Verloren gegaan in de Tweede Wereldoorlog
41 bemanningsleden35 omgekomen
1942
22 januari 1942
S/S GANDIA
Tot zinken gebracht door U-135 (Friedrich-Hermann Praetorius)
79 bemanningsleden65 omgekomen
14 maart 1942
BRABO
Op 14 maart 1942 bij de invaart van Newcastle gezonken na een aanvaring. Het was op 14 mei 1940 het laatste schip dat Antwerpen verliet; dat het niet ongeschonden in vijandelijke handen viel, was het werk van hoofdwerktuigkundige Van Bauwel.
9 mei 1942
M/T LUBRAFOL
Tot zinken gebracht door U-564 (Reinhard Suhren)
44 bemanningsleden13 omgekomen
13 mei 1942
M/V BRABANT
Tot zinken gebracht door U-155 (Adolf Cornelius Piening)
33 bemanningsleden21 omgekomen
8 juni 1942
S/S BRUXELLES
Tot zinken gebracht door U-502 (Jürgen von Rosenstiel)
48 bemanningsleden1 omgekomen
18 juni 1942
TURQUOISE
Door de bezetter buitgemaakt. Op 18 juni 1942 door Britse motorboten opgejaagd en gedwongen zich stuk te varen op de rotsen rond Port-en-Bessin.
3 augustus 1942
S/S BELGIAN SOLDIER
Tot zinken gebracht door U-607 (Ernst Mengersen)
53 bemanningsleden21 omgekomen
10 september 1942
S/S ELISABETH VAN BELGIE
Tot zinken gebracht door U-96 (Hans-Jürgen Hellriegel)
50 bemanningsleden1 omgekomen
20 september 1942
DIAMANT
Door de bezetter buitgemaakt. Op 20 september 1942 tijdens een storm op de rotsen bij Saint-Helier verloren.
24 september 1942
S/S ROUMANIE
Tot zinken gebracht door U-617 (Albrecht Brandi)
43 bemanningsleden42 omgekomen
9 oktober 1942
S/S BELGIAN FIGHTER
Tot zinken gebracht door U-68 (Karl-Friedrich Merten)
48 bemanningsleden5 omgekomen
16 december 1942
S/S EMILE FRANCQUI
Tot zinken gebracht door U-664 (Adolf Graef)
74 bemanningsleden56 omgekomen
28 december 1942
M/T PRESIDENT FRANCQUI
Tot zinken gebracht door U-336 (Hans Hunger)
49 bemanningsleden5 omgekomen
1943
20 januari 1943
S/S JEAN JADOT
Tot zinken gebracht door U-453 (Egon Reiner Freiherr von Schlippenbach)
80 bemanningsleden15 omgekomen
8 februari 1943
De Mercator wordt H.M.S. Mercator
Gecharterd door de Britse Admiraliteit loopt zij Freetown binnen en gaat onder de White Ensign varen, als rustschip voor duikbootbemanningen.
13 maart 1943
LIEGE
Een van de vijf schepen die het prijzenhof van Hamburg voorwaardelijk vrijgaf. Op 13 maart 1943 door een Britse motortorpedoboot in de Noordzee tot zinken gebracht.
28 maart 1943
M/V MOANDA
Tot zinken gebracht door U-172 (Carl Emmermann)
56 bemanningsleden29 omgekomen
24 mei 1943
De U-boten verlaten de Noord-Atlantische Oceaan
Na de verliezen van die maand trekt Dönitz zijn boten terug. Vanaf hier worden de verliezen in deze tijdlijn merkbaar dunner.
1944
8 april 1944
BIZON
Op 8 april 1944 door een Britse motorboot tot zinken gebracht bij de Kanaaleilanden. Zij voer toen in Duitse dienst, hoewel het prijzenhof van Hamburg haar had vrijgegeven.
6 juni 1944
D-Day: operatie Overlord
Drie Belgische schepen varen mee: de Belgique, de Julia en de Marcel.
29 juli 1944
PRINCE LEOPOLD
Op 29 juli 1944 op een mijn vergaan bij de Nab Tower. Zij voer in Britse dienst onder de White Ensign.
4 september 1944
Antwerpen bevrijd
De haven valt vrijwel onbeschadigd in geallieerde handen, maar de Schelde eronder is nog Duits en vol mijnen.
28 november 1944
Het eerste konvooi loopt Antwerpen binnen
Na de Slag om de Schelde en het vegen van de rivier ligt de haven eindelijk open voor de bevoorrading van de geallieerde legers.
16 december 1944
Het Ardennenoffensief begint
Er moeten dringend Amerikaanse troepen naar het front. Acht dagen later vaart de Leopoldville met meer dan tweeduizend soldaten het Kanaal over.
24 december 1944
S/S LEOPOLDVILLE
Tot zinken gebracht door U-486 (Gerhard Meyer)
234 bemanningsleden770 omgekomen
1945
11 februari 1945
S/S PERSIER
Tot zinken gebracht door U-1017 (Werner Riecken)
62 bemanningsleden20 omgekomen
12 april 1945
ALCA
Bij Boel door de bezetter opgeëist en als Sperrbrecher 185 Hansburg in dienst genomen. Verloren in droogdok 5 te Wilhelmshaven bij het luchtbombardement van 12 april 1945.
14 april 1945
M/V BELGIAN AIRMAN
Tot zinken gebracht door U-857 (Rudolf Premauer)
47 bemanningsleden1 omgekomen
2 mei 1945
FLORIDA
Een van de rompen die de bezetter bij Cockerill in beslag nam. Op 2 mei 1945 door de RAF tot zinken gebracht in de Oostzee, met een lading torpedo's aan boord.
8 mei 1945
Duitse capitulatie
De oorlog op zee houdt er niet mee op: het laatste schip in deze tijdlijn gaat verloren in juli.
1947
18 januari 1947
De Mercator komt thuis
Op sleeptouw van de zeesleper Empire Mary ziet het schoolschip de Schelde terug, als een wrak. Zeven jaar na een reis die voor vier maanden gepland was. Het is het laatste Belgische koopvaardijschip dat van deze oorlog thuiskomt.
1950
1950–1953
De Korea-oorlog
Het Belgisch vrijwilligerskorps voer met het staatsschip Kamina van Antwerpen naar Pusan. Van de koopvaardij zelf is geen verlies bekend. lees verder →
1960
1960
De Kongocrisis
De Kongoboten van de CMB voeren evacués weg, maar het gewapende optreden te Matadi was marine, geen koopvaardij. lees verder →
1980
1980–1988
De tankeroorlog in de Golf
Iran en Irak vielen samen 451 keer scheepvaart aan. België stuurde mijnenjagers, en de Belgische tanker Naess Leopard werd zelf door twee Iraanse raketten getroffen. lees verder →
1985
18 augustus 1985
M/T Naess Leopard
getroffen door twee raketten van Iraanse vliegtuigen; het bemanningsverblijf vatte vuur
1990
1990–1991
De Golfoorlog
Opnieuw mijnenjagers: Operatie Southern Breeze, en daarna de leiding over een Belgisch-Frans-Nederlandse mijnenruimgroep. lees verder →
2009
2009
Piraterij: de Pompei
Tien bemanningsleden ruim zeventig dagen in handen van Somalische piraten. Het leidde tot de eerste veroordeling van een piratenleider in Europa. lees verder →