Naar de inhoud
De Belgische Koopvaardij 1939–1945

Schepen › PRESIDENT FRANCQUI

M/T PRESIDENT FRANCQUI

Verloren gegaan in de Tweede Wereldoorlog

Het koopvaardijschip President Francqui. MAS Antwerpen, Publiek domein.
Het koopvaardijschip President Francqui. Onbekende fotograaf · MAS Antwerpen · Publiek domein · Wikimedia Commons

Meer foto’s (1)

49bemanningsleden
5omgekomen
Type
Motortanker
Tonnage
4.919 BRT
Gebouwd
1928 – New Waterway Shipbuilding Co, Schiedam
Reder
Compagnie Financière Belge des Pétroles (Petrofina) SA, Antwerpen
Thuishaven
Gent
Datum
28 december 1942
Lot
Tot zinken gebracht door U-336 (Hans Hunger)
Aanvaller
U-336 (Hans Hunger)
Konvooi
ONS-154 (achterblijver)
Reis
Belfast → New York
Lading
Ballast
Positie
43.3833, -27.2333 · raster CE 3142
Op 28.12.1942 beschadigd door U-225 (Wolfgang Leimkühler) en de volgende dag tot zinken gebracht door U-336.

Positie van de aanval. Klik op de kaart om te kunnen zoomen.

Bemanningslijst (49 namen)

De reis

Vertrek
Belfast · 18 december 1942
Bestemming
New York · niet bereikt
Gezonken
28 december 1942
RangNaamNationaliteitLot
KapiteinBayot Gilbert
krijgsgevangene
Overleefd
1ste officierLagay AndréOverleefd
2de officierCouteaux EdouardOverleefd
3de officierVan Wallendael FernandOverleefd
4de officierKestemont FernandOverleefd
1ste marconistMycke AdrienOverleefd
2de marconistLeclercq MauriceGewond
TimmermanGoossens JozefOverleefd
BootsmanEyskens ConstantGewond
A.B.Aelterman KarelOverleefd
A.B.De Clopper PieterOverleefd
A.B.Houdenaert CharlesOverleefd
A.B.Hiersoux RogerOverleefd
A.B.Mommen AdolfOverleefd
A.B.Saeys EdwardOverleefd
A.B.Van Holderbeke DanielOmgekomen
A.B.Verdonck DésiréOverleefd
A.B.Vermeulen OscarOverleefd
LichtmatroosLearmont CharlesU.K.Overleefd
Hfd-werktuigk.Ronne JohannesOverleefd
2de mecanicienDe Boey EmielOverleefd
3de mecanicienConvents WillyOverleefd
4de mecanicienGhyoot JacquesOverleefd
5de mecanicienGoetghebeur JozefOverleefd
6de mecanicienBaetens JozefOverleefd
7de mecanicienLemoine FransOverleefd
Dek-mecanicienUyttendaele LeopoldOmgekomen
DonkeymanDe Lion Jean-BaptisteOverleefd
DonkeymanGoelen PhilipOverleefd
DonkeymanVan Staeyen JozefOverleefd
SmeerderCoppens JozefOverleefd
SmeerderFolbroeck FlorentOverleefd
SmeerderRaes JohannesOverleefd
StewardSenten Constant
op het kleine vlot, nooit teruggevonden
Omgekomen
Messroom stewardBaete RenéOverleefd
Assistant stewardDe Schrijver ArthurOverleefd
Messroom-stewardHill WilliamU.K.Overleefd
Garçon de cabineSullivan FrederickU.K.Overleefd
1ste kokVan Roten RenéOverleefd
2de kok-bakkerVaz KennethU.K.Overleefd
KoksmaatKnight WilliamU.K.Overleefd
Chief-gunnerVercammen JanOverleefd
GunnerBayot LéonOmgekomen
GunnerCelmayster SylvainOverleefd
GunnerClaessens AlbertOmgekomen
GunnerFriell CharlesU.K.Overleefd
GunnerSchoonjans ErnestOverleefd
GunnerSmith JamesU.K.Overleefd
GunnerVan Cutsem TheodoorOverleefd

Het konvooi ONS-154

Route
Uitgaand noordwaarts, langzaam (Noord-Atlantische Oceaan)
Data
26–30 december 1942
Escorte
Canadese groep C1: St-Laurent met vijf korvetten en reddingsschip Toward
Koopvaardijschepen
45
Gezonken
16 · 69.913 ton
Beschadigd
10 · 57.777 ton

De stippellijn volgt de grootcirkel die de reeks ONS voer, Liverpool naar New York, met de bochten langs de kust die het vaarwater oplegt. Het rode punt is waar het Belgische schip werd getroffen, uit het aanvalsrapport van de U-boot.

Over de lijn op dit kaartje

Een konvooi stuurde de grootcirkel: de kortste weg over de bol, niet de rechte lijn op de kaart. Daarom loopt de Atlantische oversteek hier zo ver naar het noorden, en daarom werden schepen op die route rond 55 tot 58 graden getroffen en niet op 48. De bochten dichter bij land volgen het vaarwater – het Noordkanaal boven Ierland, om Land’s End heen, door de Straat van Gibraltar.

De lijn is de route van de reeks, niet het gevaren spoor van dat ene konvooi. De admiraliteit verlegde konvooien per keer naar het noorden of het zuiden, naargelang het seizoen en waar de U-boten zaten; de ONS-154 werd in december 1942 met opzet zuidelijk langs de Azoren gestuurd. En een achterblijver of een verspreid schip voer per definitie niet meer met de groep mee. Staat het rode punt ver van de lijn, dan is dat meestal wat u ziet.

Het zwaarst getroffen konvooi in deze lijst: zestien schepen gezonken en tien beschadigd, van de vijfenveertig. De President Francqui was achterblijver.

Konvooien (21)

Uit de Arnold Hague Convoy Database. Alleen konvooien, geen losse reizen: een schip dat alleen voer, staat er niet in. Zie de konvooipagina.

KonvooiVertrekRouteGezonken
EN.87/118 maart 1941Methil – Oban
OB.29919 maart 1941Liverpool - Dispersed
HX.13630 juni 1941Halifax – Liverpool
WN.15416 juli 1941Oban – Methil
ON.920 augustus 1941Liverpool - Dispersed 54.51N 20.42W1 gezonken
ON.1130 augustus 1941Liverpool - Dispersed
SC.4518 september 1941Sydney CB – Liverpool
ON.333 november 1941Liverpool - Dispersed 43.30N 55.20W
ON.5024 december 1941Liverpool - Dispersed
SC.6910 februari 1942Halifax – Liverpool
OS/KMS.242 april 1942Liverpool – Freetown
SL/MKS.11124 mei 1942Freetown – Liverpool1 gezonken
ON.11419 juli 1942Liverpool - Dispersed
KS.53219 augustus 1942Hampton Roads – Key West
NG.3023 september 1942NYC – Guantanamo
GAT.410 september 1942Guantanamo – Trinidad
TAG.719 september 1942Trinidad – Guantanamo
GN.726 september 1942Guantanamo – NYC
SC.10511 oktober 1942NYC – Liverpool
BB.2322 november 1942Belfast Lough – Milford Haven
ON.15418 december 1942Liverpool – NYC13 gezonken

Documenten

Proces-verbaal van verdwijning op zee. Over de verdwijning van Constant Senten, opgemaakt op de Belgische ambassade te Londen
Proces-verbaal van verdwijning op zeeOver de verdwijning van Constant Senten, opgemaakt op de Belgische ambassade te Londen. 3 mei 1943 · Bezorgd door Ronald Domen
Transcriptie lezen

Proces-verbaal van verdwijning op zee.

Heden, de derde dag van de maand mei negentienhonderd drieënveertig, is voor ons verschenen, Théophile burggraaf de Lantsheere, minister-plenipotentiaris, raad van de Belgische ambassade te Londen, ter vervanging van de Belgische ambassadeur, verhinderd door de plichten van zijn ambt, de heer André LAGAY, bij afwezigheid van kapitein Gilbert BAYOT, krijgsgevangene, oud dertig jaar, wonende te 7, Woodlands Terrace, South Shields, Durham, eerste officier van het Belgische schip « PRESIDENT FRANCQUI », tankschip, metende 3514 ton netto, van de haven van Gent, toebehorend aan de Naamloze Vennootschap Purfina Armement de Gand, in Engeland vertegenwoordigd door de firma C.T. Bowring & C°., Londen, E.C.3.

Die ons, onder ede, de volgende verklaring heeft afgelegd:

Het schip verliet Belfast op 19 december 1942 met een sterkte van 49 man, de kapitein inbegrepen, zonder passagiers, in konvooi met bestemming New York voor orders. Nadat het op 28 december 1942 om 22u30 G.M.T. door een eerste torpedo was getroffen, maar nog steeds dreef, werd de koers verlegd naar de Azoren. Op 29 december om 6u30 G.M.T. trof een tweede torpedo ons, die het schip onbeweeglijk maakte op ongeveer 190 mijl noord-ten-oosten van de Azoren, zonder stoom voor het stuurwerk. Het nodige werd gedaan om het schip alsnog te trachten te redden. Om 9u30 G.M.T. trof een derde torpedo het schip, dat onmiddellijk daarna zonk. De enige sloep die nog dreef, nam een groot vlot op sleeptouw, waarachter op zijn beurt een klein vlot gesleept werd. Op het kleine vlot had SENTEN, Constant, provisiesteward, plaatsgenomen. De volgende dag, 30 december 1942, raakte de sloep gezien de toestand van de zee van beide vlotten gescheiden. Op 31 december, bij het aanbreken van de dag, brak de lijn die de beide vlotten verbond. Bij daglicht zagen de opvarenden van het grote vlot niets meer van het kleine vlot. De korvet die de opvarenden van de sloep en van het grote vlot opnam, patrouilleerde drie dagen tevergeefs zonder nog iets terug te vinden.

Waarvan akte; na voorlezing heeft genoemde eerste officier met ons, raad van de ambassade, getekend.

En om die verklaring na te gaan hebben wij doen verschijnen:

1) COUTEAUX, Edouard, oud vierendertig jaar, tweede officier van de tanker « Président Francqui »;

2) VAN WALLENDAEL, Ferdinand, oud zevenentwintig jaar, derde officier van de tanker « Président Francqui »;

3) GHYOOT, Jacques, oud zesentwintig jaar, vierde werktuigkundige van de tanker « Président Francqui »;

ooggetuigen van de hiervoor vermelde feiten, die, door ons ondervraagd, elk afzonderlijk en onder ede de waarheid van de inhoud van het verslag van de eerste officier hebben bevestigd, en met ons, raad van de ambassade, hebben getekend.

Oorspronkelijke Franse tekst

Procès-verbal de disparition en mer.

Aujourd'hui, le troisième jour du mois de mai mil neuf cent quarante-trois, s'est présenté devant nous, Théophile Vicomte de Lantsheere, Ministre Plénipotentiaire, Conseiller de l'Ambassade de Belgique à Londres, remplaçant l'Ambassadeur de Belgique, empêché par les devoirs de sa charge, Monsieur André LAGAY, en l'absence du capitaine Gilbert BAYOT, prisonnier de guerre, âgé de 30 ans, résidant à 7, Woodlands Terrace, South Shields, Durham, premier officier du navire belge « PRESIDENT FRANCQUI », pétrolier, jaugeant net 3514 tonneaux, du port de Gand, appartenant à la Société Anonyme Purfina Armement de Gand, représentée en Angleterre par le firme C.T. Bowring & C°., Londres, E.C.3.

Lequel, sous la foi du serment, nous a fait la déclaration suivante :

Le navire quitta Belfast le 19 décembre 1942 avec un complément de 49 hommes, capitaine inclus, aucun passager, en convoi en destination de New York pour ordres. Après avoir été atteint par une première torpille le 28 décembre 1942 à 22h.30m. T.M.G., mais le navire toujours à flot, la route fut altérée pour les Açores. Le 29 décembre à 6h.30m. T.M.G., une seconde torpille nous frappa, immobilisant le navire par environ 190 milles dans le NqNE des Açores, sans vapeur pour l'appareil à gouverner. Le nécessaire fut fait pour tâcher encore de sauver le navire. À 9h.30m. T.M.G. une troisième torpille atteignit le navire qui coula immédiatement après. Le seul canot à flot prit en remorque un grand radeau, un petit radeau étant à son tour en remorque de ce dernier. Sur le petit radeau avait pris place SENTEN, Constant, steward des provisions. Le lendemain 30 décembre 1942 vu l'état de la mer, le canot se sépara des deux radeaux. Le 31 décembre à l'aube la ligne réunissant les deux radeaux se rompit. Au jour les occupants du grand radeau n'aperçurent plus rien du petit radeau. La corvette qui recueillit les occupants du canot et du grand radeau patrouilla en vain durant trois jours sans rien retrouver de plus.

En foi de quoi, lecture faite, ledit premier officier a signé avec nous, Conseiller d'Ambassade.

Et pour vérifier ladite déclaration, nous avons fait comparaître :

1) COUTEAUX, Edouard, âgé de 34 ans, 2e officier du tanker « Président Francqui » ;

2) VAN WALLENDAEL, Ferdinand, âgé de 27 ans, 3e officier du tanker « Président Francqui » ;

3) GHYOOT, Jacques, âgé de 26 ans, 4e mécanicien du tanker « Président Francqui » ;

témoins oculaires des faits relatés ci-devant, lesquels interrogés par nous, ont attesté chacun séparément et sous serment la vérité du contenu du rapport du premier officier, et ont signé avec nous, Conseiller d'Ambassade.

Bronnen

Bemanningslijst uit de gedrukte bronlijst.